Gà nướng Đức và Wilhelm Busch

Gà nướng là món ăn du khách viếng nước Đức thường gặp .Ở các nhà hàng Đức món gà nướng dọn ra đơn giản với phân nữa con gà được xẽ dọc rất chính xác.Lớp da nâu vàng đã được nướng giòn tan ,thấm đậm vị muối măn mặn và mùi thơm khiến ta muốn cầm nĩa ăn ngay.Thường được dọn kèm món này là một phần khoai tây luộc trộn dấm ( Kartofelnsalat) và món bắp cải chua ( Sauerkraut) . Món gà nướng ban đầu nhìn hấp dẫn muốn ăn nhưng chóng ngán vì đầy thịt nạc với da béo ngậy nhiều mỡ sẽ được chiếu cố cho đến lúc trên dĩa chỉ còn trơ vài mẫu xương gà khi được vị chua của món ăn kèm theo nâng đở.Gà nướng hợp với thời tiết lúc nào cũng lành lạnh của xứ Đức ,hấp dẫn khi được dọn đi đôi với ly bia đầy sủi bọt trong khung cảnh nhộn nhịp cùng nhau uống bia nơi chốn người ra kẻ vào đông đúc tại các vườn bia Đức( Biergarten) .Món ăn được đặt nhiều nhất trong Lễ hội Bia Oktoberfest tại Munich cũng là món Gà nướng.Nhiều người bảo gà nướng ở Oktoberfest có vị thơm ngon đậm đà khác với món gà nướng bên ngoài .Điều này cũng như bia tươi uống trong lễ hội Bia ngon hơn hẳn bia uống tại các nơi khác .Có lẽ niềm vui hứng khởi trong không khí của lễ hội tưng bừng ,vui nhộn đã tăng thêm khẩu vị.

Nhưng món gà nướng Đức có liên quan chi đến Wilhelm Busch?

Nhiều người ngoại quốc sống lâu năm tại Đức có lẽ không quên hình ảnh những chiếc xe lưu động bán gà nướng khắp các chợ trên nước Đức .Những xe như một chiếc Mini Bus ,chạy từ phiên chợ này qua phiên chợ khác ,chứa đầy nhóc gà được xiên qua các thanh sắt nhọn , đang được nướng với ngọn lửa nóng hừng hực..bay mùi thơm phức quyến rũ khách tìm tới mua. Trên nóc các xe bán gà nướng này thường được trang trí hình hai cậu bé với chỏm tóc ngộ nghĩnh đang cầm cần câu thòng xuống ống khói để câu gà nướng.

Đấy là Max và Moritz , hai cậu bé nổi danh qua câu chuyện kể bằng tranh vui nhộn của Wilhelhm Busch.

Hầu như tất cả trẻ em Đức đều có lần lật từng trang sách Những truyện kể của Wilhelm Busch .Sách thường được in ấn với kích thước đồ sộ,khổ to dày,có quyển nặng hơn kí lô .Nhưng với những mẫu chuyện kể khôi hài kèm lời kể chuyện bằng thơ ngộ nghĩnh ,thú vị của Wilhelm Busch trẻ em không chỉ đọc hết từ đầu đến cuối quyển sách to bự ,mà còn thuộc lòng nhiều đọan thơ trong đó .Một số người lớn lên đã mang theo như hành trang vào đời những câu nói vần điệu ,triết lý pha tính khôi hài của Wilhelm Busch.Nhiều câu nói đã trở thành thành ngữ được xử dụng trong đời sống dân gian nước Đức.Nhiều nhân vật với những lời nói của họ trong truyện kể của Wilhelm Busch đã đi vào đời sống hàng ngày như Max & Moritz, bà góa Bolte,thầy giáo Lämpel,ông cậu Fritze..giống „ các nàng Kiều“ ,“Sở Khanh „,Tú bà“ ở Việt nam trong truyện Kiều của Nguyễn Du .

Ngày nay đến Đức du khách có thể gặp các tên Max& Moritz trên các cửa hàng ,nhà hàng nhưng nhiều người vẫn không biết đến Wilhelm Busch ,một nhà thơ kể chuyện dân gian được đánh giá là nổi danh nhất của xứ Đức.Không phải vô tình khi ghi tiểu sử ông người ta đã nhắc đến việc năm ông chào đời là năm Goethe mất,cứ như thể Goethe đã được thay bằng Wilhelm Bush.

Nhưng tại sao vẫn có những cái nhíu mày,nhăn mặt khi nghe Wilhelm Busch được đặt ngang tầm với Goethe ? Đấy có lẽ do tính cách triết lý theo kiểu chọc cười ,chọc phá không được „ đứng đắn “ .Những chi tiết chuyện kể chỉ có trong trí tưởng tượng pha lẫn với chi tiết thực khiến người ta không biết đường nào mà lần.Không rõ đó là chuyện thật hay xạo,một kiểu “ Sát thủ đầu mưng mủ“...vui trên sự đau khổ của người khác.. và cười trong ..kinh hoàng..!

Nhưng đúng theo câu triết lý của Wilhelm Busch thì:

Was man ernst meint, sagt man am besten im Spaß.

Những điều người ta suy nghĩ thật đứng đắn được phát biểu hay nhất qua bông đùa.

Những ý tưởng được thể hiện dưới hình thức này ban đầu sẽ khó hiểu và gây phản ứng ở những người quen khuôn mẫu bình thường.Cho nên cũng không ngạc nhiên khi tác phẩm nỗi danh của Wilhelm Busch ngay ban đầu bị một nhà xuất bản từ chối in ấn vì họ nghĩ sẽ không có người mua.Tổng kết những câu thơ ,câu nói của Wilhelm Busch đã được trích người ta đã thấy những lời nói ,ý nghĩ của một nhà tư tưởng lớn ,đã được nhiều người nhắc đến trong đời sống hằng ngày,rất khó quên hay có thể nói là bất hủ.Thực sự trong câu chuyện phá phách ,quậy khiếp vía của hai cậu bé Max & Moritz chất chứa những ý giáo dục trẻ em rất đứng đắn:

Also lautet ein Beschluß:
Daß der Mensch was lernen muß. –
Nicht allein das Abc
Bringt den Menschen in die Höh‘;
Nicht allein in Schreiben, Lesen
Übt sich ein vernünftig Wesen;
Nicht allein in Rechnungssachen
Soll der Mensch sich Mühe machen,
Sondern auch der Weisheit Lehren
Muß man mit Vergnügen hören

Như thế tổng kết rằng,

Những thứ người ta phải học,

Không chỉ vần A,B,C, tập đọc

Đưa ta mau đến đỉnh cao.

Không chỉ học đọc viết ra sao,

Là việc đứng đắn cần học .

Không chỉ các phép tính toán ,

Cần phải cố gắng suy đoán.

Mà là trí khôn thu nhận qua bài học,

Được thích thú lắng nghe khi đọc.

( Dương Hoàng Dung tạm dịch )

Một câu nói của Wilhelm Busch dành cho người lớn hay được nhắc đến :

Vater werden ist nicht schwer,
Vater sein dagegen sehr.

Trở thành một ông cha không khó,

Làm một người cha trái lại thật là điều khó.

Những tư tưởng về Thiện Ác thường được nhắc đến trong các câu truyện của ông:

Das Gute – dieser Satz steht fest – ist stets das Böse, was man läßt.

Điều thiện thể hiện thật vững chắc qua những điều ác mà người ta từ bỏ.

Và một nhận xét thâm trầm ở khía nhìn khác :

Was man besonders gerne tut, ist selten ganz besonders gut

Những điều người ta rất thích làm ít khi đặc biệt tốt đẹp.

Ở Đức vào dịp cuối năm trong bửa tiệc Giao thừa không chỉ món gà nướng,ngỗng nướng mà cả vịt nướng thường được sửa soạn cẩn thận cho bửa ăn tổng kết cuối năm kèm theo câu thành ngữ như niềm mong muốn:

“ Ende gut alles gut“ :Kết thúc tốt đẹp tất cả đều tốt đẹp,

Câu trên được thay bằng câu nói kiểu khôi hài của Wilhelm Busch :

“ Ente gut alles gut“: Vịt ngon thì tất cả đều tốt đẹp.

Câu “ Ente gut alles gut“ được dùng để kết thúc bài viết về Gà nướng Đức và Wilhelm Busch trong ngày kỷ niệm 180 năm ngày Sinh của Wilhelm Busch ( 15.04.1832 tại Wiedensahl -Harz).

http://de.wikipedia.org/wiki/Wilhelm_Busch

Dương Hoàng Dung.

Munich

15.04.2012

Một bản vẽ trong truyện Max & Moritz tả cảnh 3 con gà mái và một con gà trống đang bị treo giãy chết trên cành táo kèm theo câu thơ:

Jedes legt noch schnell ein Ei,
Und dann kommt der Tod herbei.

Mỗi con còn đẻ nhanh một trứng,

Rồi bị tử thần đến bứng..

.

Advertisements